Sir Syed Ahmed khan was a personality in the sub- continent who not only inspired people but nations through his imperative thinking pattern and working style. His nature and thoughts have been a matter of debate since long, but nobody could deny his tireless efforts for the Muslims of South East Asia. His impact on literary milieu of his times could also be noticed through his compatriots such as Shibli, Hali Nazeer Ahmed and Azad. Sir Syed has also put the impact of his movement on Juvenile literature of Urdu. This article narrates that how Sir Syed has changed the pattern of the literary prose of his times while focusing on the message and asked others to follow which eventually helped Urdu writers to create literature for children as well. The researcher has also traced down the efforts of Sir Syed`s contemporaries in juvenile literature, but suggested that this was Sir Syed`s intellect who supported them to do so.

حواشی:

(۱)      ڈاکٹر سید اسرارالحق سبیلی، بچوں کے ادب کی تاریخ(دہلی؛ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس،۲۰۱۶ء)، ص۱۵۲

(۲)     سید عبداللہ، سرسید اور ان کے ناموررفقا (علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس،۲۰۰۱ء)،ص ۱۲۔۱۳

(۳)    سنبل نگار، اردو نثر کا تنقیدی مطالعہ (علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس، ۲۰۰۷ء)،ص۳۰

(۴)    ڈاکٹر سید اسرارالحق سبیلی، محولۂ بالا،ص۱۵۱

(۵)     سرسید احمد خان، انتخابِ مضامینِ سرسید (علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس،۱۹۹۶ء)،ص ۹۰۔۹۱

(۶)     ایضاً، ص۹۱۔۹۲

(۷)    ڈاکٹر سید اسرارالحق سبیلی،محولۂ بالا،ص۱۵۲

(۸)    سرسید احمد خان،انتخابِ مضامینِ سرسید، محولۂ بالا،ص ۸۴

(۹)     سرسید احمد خان، مضامینِ سرسید، مرتب:عزیزالدین اختر(علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس، س ن)،ص۴۹۔۵۰

(۱۰)   سرسیّد احمد خان، انتخابِ مضامینِ سرسید،ص ۱۲۴

(۱۱)    سیّد عبداللہ، محولۂ بالا،ص۳۰۲

(۱۲)   ڈاکٹر خوشحال زیدی، اردو میں بچوں کا ادب (کان پور؛ ادارۂ بزمِ خضرِ راہ، ۱۹۸۹ء)،ص۱۷۴

(۱۳)   ایضاً،ص۱۸۲

(۱۴)   ایضاً،ص ۲۸۔۳۴

(۱۵)   دیکھیے: بچوں کے ادب کی تاریخ، ص۱۵۲، اردو میں بچوں کے ادب کی اینتھولوجی،از ڈاکٹر مناظر عاشق ہرگانوی، ص۴۴، بہار میں بچوںکاادب، از ضیاء الرحمٰن غوثی، ص۷۴، سہ ماہی مژگاں، کلکتہ، مدیر :نوشاد کامل، ادبِ اطفال نمبر،ص۷

مآخِذ:

(۱)      اسرار لالحق سبیلی، سیّد، ڈاکٹر، بچوں کے ادب کی تاریخ، دہلی؛ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس،۲۰۱۶ء

(۲)     عبداللہ، سیّد، سرسید اور ان کے ناموررفقا، علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس،۲۰۰۱ء

(۳)    نگار، سنبل، اردو نثر کا تنقیدی مطالعہ، علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس، ۲۰۰۷ء

(۴)    خان، سرسیّد احمد، انتخابِ مضامینِ سرسید، علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس،۱۹۹۶ء

(۵)     _____، مضامینِ سرسید، مرتبہ عزیزالدین اختر، علی گڑھ:ایجوکیشنل بک ہاؤس، س ن

(۶)     زیدی، خوشحال، ڈاکٹر، اردو مین بچوں کا ادب، کان پور؛ ادارۂ بزمِ خضرِ راہ، ۱۹۸۹ء

اخبارات و رسائل

(۱)      سہ ماہی مژگاں، کلکتہ، ادبِ اطفال نمبر