In the 20th Century, postmodernism has emerged and influenced the society, economically socially and politically;. It has also changed the parameters of understanding the literature. In the history of literature, the position of the reader has never been acknowledged correctly However, postmodernism has given the importance to the reader ignored by the triangle of text, author and reader and presented the idea of content understanding and interpretation in the shape of the reader-based criticism. Wherein, the reader instead of depending on the assigned meaning understands an artifact according to his study, priorities, and mental abilities. Apparently, the reader-based criticism has caused the damage to the authority of the author but in reality, the variety and different interpretations of an artifact is an acknowledgement of the creative highness of the writer along with the reader and content. In this article it has been tried to extract the possible meanings by applying reader-based criticism on a Mirza Ghalib's verse. By this, the implementation challenges and advantages of such type of study have been revealed widely.

(۱) ڈاکٹر الطاف انجم، اردو میں مابعد جدید تنقید، (دہلی: ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، ۱۹۹۲ء) ص۱۳۲

(۲) گوپی چند نارنگ، قاری اساس تنقید،(دہلی: ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، ۱۹۹۲ء)،ص۳۴ 

(۳) ڈاکٹر ناصر عباس نیّر، جدیداور مابعد جدیدتنقید: مغربی اور اردو تناظر میں، (کراچی: انجمن ترقی اردو پاکستان، ۲۰۱۳ء)، ص۱۲۸

(۴) ڈاکٹر الطاف انجم، اردو میں مابعد جدید تنقید، ص۲۸۳

(۵) ظہور الدین، قاری اساس تنقید یا تفہیم مشمولہ فکر و تحقیق، جنوری تا مارچ ۲۰۱۲ء(دہلی: قومی کونسل برائے فروغِ اردو) ص۱۷ 

(۶) وزیر آغا، تنقیدی تھیوری کے سو سال، (لاہور:سانجھ پبلی کیشنز۲۱۰۲ء)،ص ۱۳۴

(۷) دانیال طریر، تھیوری اورتعینِ قدر مشمولہ مہرنامہ جون،۲۰۱۲ء، (کوئٹہ: مہردر انسٹی ٹیوٹ آف ریسرچ اینڈ پبلی کیشنز)، ص۹۹

(۸) غالب، دیوان غالب کامل، مرتبہ: کالی داس گپتا رضا، (کراچی: انجمن ترقی اردو پاکستان، ۲۰۱۲ء)، ص۲۸۳

(۹) سیّد حیدر علی نظم طباطبائی، شرح دیوانِ اردوے غالب، مرتبہ: ظفر احمد صدیقی، (دہلی: مکتبۂ جامعہ لمیٹڈ، ۲۰۱۲ء)، ص۱۰۹

(۱۰) نیاز فتح پوری، مشکلاتِ غالب، (لاہور:دارلشعور،۲۰۱۵ء)ص۱۹۷

(۱۱) لوئیس معلوف، المنجد، مترجم: عبدالحفیظ بلیاوی، (لاہور:مکتبہ قدو سیہ،۲۰۰۹ء)، ص ۴۴۹

(۱۲) شمس الرحمٰن فاروقی، تفہیمِ غالب،(لاہور، اظہار سنز، ۲۰۰۵ء)، ص ۱۷۶

مآخذ

(۱) انجم، الطاف، ڈاکٹر، اردو میں مابعد جدید تنقید، دہلی: ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، ۱۹۹۲ء

(۲) طباطبائی، حیدر علی نظم، سیّد، شرح دیوانِ اردوے غالب، مرتبہ: ظفر احمد صدیقی، دہلی: مکتبۂ جامعہ لمیٹڈ، ۲۰۱۲ء

(۳) غالب، دیوانِ غالب کامل، مرتبہ: کالی داس گپتا رضا، کراچی: انجمن ترقی اردو پاکستان، ۲۰۱۲ء

(۴) فاروقی، شمس الرحمٰن، تفہیمِ غالب، لاہور، اظہار سنز، ۲۰۰۵ء

(۵) فتح پوری، نیاز، مشکلاتِ غالب، لاہور:دارلشعور،۲۰۱۵ء

(۶) نارنگ، گوپی چند، قاری اساس تنقید، دہلی: ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، ۱۹۹۲ء

(۷) نیّر، ناصر عباس، ڈاکٹر، جدیداور مابعد جدیدتنقید؛ مغربی اور اردو تناظر میں، کراچی: انجمن ترقی اردو پاکستان، ۲۰۱۳ء

(۸) وزیر آغا، تنقیدی تھیوری کے سو سال، لاہور:سانجھ پبلی کیشنز۲۱۰۲ء

رسائل

(۱) طریر، دانیال، تھیوری اورتعینِ قدر مشمولہ مہرنامہ جون،۲۰۱۲ء، (کوئٹہ: مہردر انسٹی ٹیوٹ آف ریسرچ اینڈ پبلی کیشنز)، ص۹۹

(۲) ظہور الدین، قاری اساس تنقید یا تفہیم  مشمولہ فکر و تحقیق، جنوری تا مارچ ۲۰۱۲ء، دہلی: قومی کونسل برائے فروغِ اردو

لغت

(۱) معلوف، لوئیس، المنجد، مترجم: عبدالحفیظ بلیاوی، لاہور:مکتبہ قدو سیہ،۲۰۰۹ء

مآخذ

(۱) انجم، الطاف، ڈاکٹر، اردو میں مابعد جدید تنقید، دہلی: ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، ۱۹۹۲ء

(۲) طباطبائی، حیدر علی نظم، سیّد، شرح دیوانِ اردوے غالب، مرتبہ: ظفر احمد صدیقی، دہلی: مکتبۂ جامعہ لمیٹڈ، ۲۰۱۲ء

(۳) غالب، دیوانِ غالب کامل، مرتبہ: کالی داس گپتا رضا، کراچی: انجمن ترقی اردو پاکستان، ۲۰۱۲ء

(۴) فاروقی، شمس الرحمٰن، تفہیمِ غالب، لاہور، اظہار سنز، ۲۰۰۵ء